contact disclaimer © Kanalen in Nederland
Welkom Actueel De Kanalen Over Kanalen Trivia Buitenland Colofon Links

De omsingeling van het Zuidenveld
Verlengde Hoogeveensche Vaart
De kanalenaanleg in Drenthe staat vrijwel geheel in het teken van de ontginning van de omvangrijke veengebieden aan de oost- en zuidzijde van de Hondsrug en op het Drentse Plateau.
Het Zuidenveld, gelegen in het zuidwesten van Drenthe, was een onherbergzaam en ontoegankelijk hoogveengebied van 25.000 ha. Nadat eerst de veengebieden in Holland, Utrecht, Groningen en noordoost Drenthe aan snee waren gekomen laten de ontginningsmaatschappijen vanaf het midden van de 19e eeuw hun oog op dit gebied vallen. De ontginning vindt plaats door middel van de aanleg van kanalen. Het 'omsingelde' gebied wordt zo van alle zijden ontgonnen.
Vanuit het westen door het verlengen van de Hoogeveensche Vaart, vanuit het noordwesten via het Oranjekanaal, vanuit het zuiden door het Stieltjeskanaal en vanuit het noorden via het Scholtenskanaal en het Compascuumkanaal. De Verlengde Hoogeveensche Vaart is van deze kanalen de belangrijkste en ruimtelijk gezien de meest structurerende. De belangrijkste (kanaal)dorpen in het gebied liggen langs dit kanaal, zoals Veenoord, Nieuw-Amsterdam, Erica en Klazienaveen (zie kaart).
Verlengde Hoogeveensche Vaart - Klazienaveen
Oranjekanaal

Het vanaf 1853 aangelegde Oranjekanaal is één van de mooiste kanalen van Drenthe, maar ook één met de grootste problemen. Het begint nog feestelijk, want oorspronkelijk zou het kanaal Middenkanaal gaan heten (het loopt in het midden van Drenthe), maar met toestemming van koning Willem III wordt de naam Oranjekanaal toepasselijker geacht. Het kanaal wordt aangelegd door de Drentsche Veen en Midden kanaal Maatschappij (DVMKM) met als oogmerk de ontginning van de veengebieden (zie kaart). Het kanaal loopt dwars door (de hoge delen van) het Drents Plateau. Voor het overbruggen van de hoogteverschillen worden meerdere sluizen aangelegd. Het kanaal heeft echter last van te weinig watertoevoer, zodat kostbare maatregelen nodig zijn om met name bij de sluizen het weglekken van water te voorkomen. Voor de voeding van het kanaal is in het verleden onder meer aangetakt op het Bargermeer. Het kanaal vroeg echter zoveel water dat het meer leeg liep. Nu ligt op de plek van de voormalige Bargermeer het grote fabriekscomplex van Emmtec (voorheen de AKU/ENKA/AKZO). In 1976 is de beroepsvaart over het kanaal beëindigd.

Oranjekanaal - Schoonoord
De route naar Assen
Drentsche Hoofdvaart

De aanleg van een vaarverbinding tussen Meppel en Assen en uiteindelijk verder naar Groningen was een kwestie van eeuwen. De eerste stappen zijn gezet in 1612-1614 met de aanleg van de Smildervaart ter ontginning van veengebieden. In 1751 is de vaart gevorderd tot halverwege Hijkersmilde. In 1767 wordt de Smildervaart aangekocht door het Landschap Drenthe. Deze organisatie trekt de vaart vanaf 1771 verder door de veengebieden in onder de naam Drentsche Hoofdvaart of Hoofddiep. In 1780 wordt Assen bereikt. Een plaats van nog geen 1.000 inwoners.
In 1809 bepleit Assen de doortrekking van de vaart naar Groningen bij koning Lodewijk Napoleon. Men vind daar gehoor, maar dat raakt al gauw op de achtergrond met het vertrek van Lodewijk Napoleon in 1810. Het zou nog duren tot 1857 voordat met de aanleg van de Noord-Willemsvaart wordt gestart. In 1861 komt deze verbinding met Groningen gereed. Nu loopt dit kanaaldeel bij Assen pal langs de A28. Vroeger liep het kanaal net rondom het centrum langs wat nu Het Kanaal heet (zie kaart). Het Havenkanaal is een deel van dit voormalige tracé. Nu werkt Assen weer aan het (deels) herstellen van dit oude kanaaltracé.

Assen - 1900
 

 

Drenthe


Trivia Drenthe


Geplaatst: 31 januari 2008
Update: 1 juli 2012