Colofon

De website Kanalen in Nederland is een onafhankelijke website zonder commerciële belangen. De website is voortgekomen uit de interesse voor de historische geografie en geschiedenis van ons landschap. Hier leest u meer over het wie, waarom, hoe en wat van deze website.

Wie?

Mijn naam is Roger Raat. Opgeleid als sociaal geograaf ben ik in het dagelijks leven werkzaam als beleidsmedewerker en projectleider Ruimtelijke Ordening bij de lokale overheid. Mijn dagelijkse fietsroute voert mij langs het fraaie Valleikanaal.

Voordat ik nog maar wist wat een geograaf was, keek ik al bewonderend naar het landschap om mij heen. Die eer viel het kanaal bij mijn geboorteplaats Weesp, het Amsterdam-Rijnkanaal, toen nog niet ten deel. Hier kwam ik niet graag; een monotoon landschap met rijen hoge populieren en een eindeloos lang en vooral recht fietspad er langs. Een kanaal ook dat zo breed is dat enig gevoel met de overkant ontbrak. Nee, dan fietste ik liever langs de Vecht, ook al was dat om.

Het zou nog tot 2004 duren voordat het kanalenvirus mij flink aanstak. Het was tijdens een fietstocht door Noord-Brabant rondom Helmond met begin- en eindpunt in Beek en Donk. Rijdend langs de Zuid-Willemsvaart en het Wilhelminakanaal was er nog niets aan de hand. Na een bezoek aan Brandevoort echter voerde de tocht langs het Eindhovensch Kanaal en dat was een grote verrassing. Een zeer lommerrijk kanaal dat twee grote steden verbond zonder dat ze dat leken te weten. Achteloos en verstild lag het daar met her en der de sporen van een actiever leven. Ik vond het prachtig en wist dat ik met kanalen iets had gevonden dat aansloot bij mijn ruimtelijke beleving.

Ik ben altijd op zoek naar de sporen van menselijk handelen om daarmee het verhaal van een landschap of een plek te vinden. Kanalen zijn daarin fraaie structuren. Ze hebben een geschiedenis, hebben veelal gebieden of plaatsen tot ontwikkeling gebracht en ontsluiten niet zelden gebieden die daarvoor niet of nauwelijks toegankelijk waren. Je kunt ze zien als de snelwegen of Betuwelijnen van een trager verleden. Dit intrigeert mij en sindsdien kijk ik met meer dan normale belangstelling naar de kanalen in ons land. Dat wil overigens niet zeggen dat ik ze altijd zo mooi vind. Ik fiets nog steeds niet graag langs het Amsterdam-Rijnkanaal, maar het passeren ervan via bijvoorbeeld de Nesciobrug is weer een heel ander verhaal. Dezelfde belangstelling brengt mij ook steeds vaker naar de kanalen in het buitenland. Sinds 2023 staat elk jaar minstens één tocht met een kanaalboot op de Britse eilanden op het programma.

Waarom?

Waarom doe je nu zoiets? Een website maken en dan nog één over kanalen ook. Het waarom van de kanalen is in vogelvlucht hierboven beschreven. De ontmoeting met het Eindhovensch Kanaal resulteerde uiteindelijk in een tabel van circa 150 pagina’s waarin ik alle kanalen van Nederland had opgenomen.

Vervolgens, en heel geleidelijk, las ik boeken en vulde ik de tabel aan als ik iets over een nieuw of juist oud kanaal las. Zo kun je lang blijven doorgaan en dat gebeurt ook nog, maar het moet uiteindelijk toch ook tot iets leiden. Ik zag op den duur wel publicaties voor me, over kanalen in het algemeen, over een enkel kanaal, over een gebied. Wellicht zou ik zelfs eens voldoende materiaal en animo hebben voor een proefschrift.

Een proefschrift vraagt echter om veel tijd en discipline. Daarnaast moet je je materiaal ordenen en in een wetenschappelijk kader stellen. Hier zag ik opeens de mogelijkheden van het door mij pas laat in huis gehaalde internet; een mooi platform om informatie te tonen en uit te wisselen. Het starten van een website zou mij dwingen om uit de berg verzamelde gegevens interessante verhalen en informatie te halen. Een eerste opstap naar wie weet een publicatie, boek of proefschrift. Dat is echter voor later. Nu eerst maar eens inhoud geven aan deze website. Dat doe ik nu, met meer en minder productieve perioden, sinds 2008.

Hoe?

Hoe geef ik dan inhoud aan deze website? Het is zeg maar een ode aan de kanalen. In die ode wil ik de kanalen centraal stellen met uitgebreide beschrijvingen en veel foto’s. Verder komen er meer algemene beschouwingen en wordt de landgrens regelmatig overschreden met vakantie of dagjes uit. De verhalen liggen in die zin voor het oprapen, maar het kost tijd.

Alhoewel de interesse voor kanalen goed samengaat met hobby’s als fietsen, wandelen en fotograferen, is het geen hobby van me om elke avond achter de computer te zitten. Dit betekent dat deze website zich traag, maar gestaag zal ontwikkelen. Met één artikel over kanalen of een specifiek kanaal per kwartaal ben ik al blij en dat haal ik nog lang niet altijd. Op den duur is het wel mijn bedoeling dat de site zal uitgroeien tot de bron over dit deel van de waterstaatkundige geschiedenis van Nederland.

Gebruik

Met deze laatste opmerking kom ik op een aspect waarin wellicht op den duur het belang van deze website zou kunnen zijn gelegen: een startpunt en bron voor kennis over kanalen. Aan de ene kant door zelf zoveel mogelijk over kanalen te schrijven en aan de andere kant door te verwijzen naar informatie over kanalen elders in het land of de wereld.

Mocht er informatie worden gebruikt van deze site dan stel ik het zeer op prijs om mij daarvan in kennis te stellen en in ieder geval een bronvermelding te maken.

Deze website heeft door de jaren heen de nodige veranderingen ondergaan. Dit als gevolg van overgangen naar andere web providers of databases die niet meer actueel waren en storingen gaven. Het internet is dynamisch en steeds opnieuw moest ik de website dan weer bijna vanaf de basis opbouwen. Dat is een heel gedoe en geeft weinig energie. Om daar minder afhankelijk van te zijn, besloot ik om de kanaalartikelen op te maken in de tekstverwerker, daar een PDF van te maken en die op de site te plaatsen. Ik besef mij dat dit een ouderwetse manier van sitevulling is en ook niet handig is om het zoekmachines makkelijk te maken. Het zij zo. Wie echt geïnteresseerd is in kanalen die zal dit weten te vinden en hopelijk de hoeveelheid tijd en informatie die erin verstopt is waarderen.

Logo

De website ‘Kanalen in Nederland’ heeft een heus logo.

Dit logo heeft zich na een modernisering in 2017 ontwikkeld vanuit het oude logo Dit oude logo is de cirkel waarin min of meer de betekenis van een kanaal voor mij zit opgesloten:

• Het donkerblauw staat voor het kunstmatige karakter van het kanaal, een rechte lijn, door de mens gegraven.
• Het rode vlak staat voor het object, de plaats of het gebied dat door het kanaal tot ontwikkeling komt, zoals een nieuw dorp, een fabriek, een sluis, een veengebied. Dit is het lokale en ontwikkelende aspect van het kanaal.
• Het lichtblauw ter weerszijden van het donkerblauwe kanaal staat voor de waterhuishoudkundige functie van het kanaal. Dit aspect is veelal verbonden aan het regionale niveau. Hoewel niet de hoofdfunctie van een kanaal, speelt de waterhuishouding in ons lage land al gauw een belangrijke rol bij waterwegen. Voor veel in onbruik gevallen kanalen is het nu de enige functie geworden.
• Het geel tenslotte staat voor de horizon en daarmee voor het verbindende en bovenregionale aspect van het kanaal. Het kanaal dient de transport en ontsluit of verbindt daarmee gebieden tot buiten de bestaande ruimtelijke structuren om.

Ik wens u allen veel plezier op mijn website en hoor het graag als u vragen of opmerkingen hebt.

Roger Raat (LinkedIn)